Στιγμιότυπο από επίσημη τελετή στην Πλατεία Ωρολογίου

Τοπικοί παράγοντες με το μητροπολίτη Βεροίας και Ναούσης Αλέξανδρο

Κατά τη διάρκεια της επτάχρονης δικτατορίας (1967-1974) και συγκεκριμένα κατά τα έτη 1970-1973 κυκλοφόρησε από τη Νομαρχία Ημαθίας η διμηνιαία έκδοση με τον τίτλο «Ημαθία». Πρόκειται για ένα περιοδικό που σκοπό είχε να προβάλει τις θέσεις του καθεστώτος, καθώς επίσης και να παρουσιάσει τη δραστηριότητα των οργάνων του σε όλους τους τομείς.

Ανάμεσα στο αρχειακό υλικό του Κέντρου Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού περιλαμβάνονται δύο τεύχη του περιοδικού (3 και 5), από τα οποία απορρέουν στοιχεία για την ιστορία της Ημαθίας την περίοδο της Χούντας.

Από την ύλη των δύο τευχών διαφαίνεται ότι το περιοδικό διατηρεί μια, σχετικά, σταθερή δομή. Στις πρώτες σελίδες του περιοδικού περιλαμβάνονται άρθρα, κείμενα, εγκύκλιοι, διαταγές, ομιλίες κ.τ.λ. κυβερνητικών ή τοπικών πολιτικών αξιωματούχων, τα οποία απηχούν και προβάλουν την ιδεολογία και τις απόψεις του δικτατορικού καθεστώτος.

Στην ύλη του περιοδικού, μεγάλο μέρος αφιερώνεται στα επιτελεσθέντα έργα στο νομό και εξαίρεται η συμβολή των οργάνων του καθεστώτος σε αυτά. Στο κομμάτι αυτό προβάλλονται επίσης και τα διάφορα πολιτικά πρόσωπα που επισκέπτονταν την πόλη σε διάφορες ευκαιρίες. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ο υπουργός Εσωτερικών Σ. Παττακός, ο υπουργός Προεδρίας Αγαθαγγέλου, ο υφυπουργός Γκαντώνας.

Στο 3ο τεύχος, μέρος της ύλης αναφέρεται σε θέματα που σχετίζονται με την τοπική ιστορία της Ημαθίας και συγκεκριμένα με το Μακεδονικό Αγώνα, τους πεσόντες Μάκεδονομάχους, τους ζώντες Μακεδονομάχους, την επανάσταση της Νάουσας (1822) και το ιερό της μητρός των Θεών στη Λευκόπετρα.

Τέλος, η ύλη συμπληρώνεται με την προβολή των δραστηριοτήτων διαφόρων φορέων του νομού συμπεριλαμβανομένων του Στρατού και της Εκκλησίας.

Από τα δύο τεύχη του περιοδικού, αλλά και από τη συνολική μελέτη του συμπεραίνεται ότι ο λόγος της κυκλοφορίας του ήταν η προβολή και διάδοση των πολιτικών θέσεων της δικτατορικής κυβέρνησης και ο προπαγανδισμός του έργου της στο ευρύ κοινό. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που το περιοδικό δεν πωλούνταν αλλά διανέμονταν δωρεάν.

Τα δύο τεύχη του περιοδικού περιλαμβάνονται στην Ιδιωτική Συλλογή του κ. Γιάννη Καμπούρη, ο οποίος τα πρόσφερε στο Κ.Τ.Ι.Π.

Περισσότερα στοιχεία για την έκδοση του περιοδικού βλ. Αλέκος Χατζηκώστας, «Ημέρες 7χρονης δικτατορίας στην Ημαθία» Ημαθία: Σκιαγραφώντας την ιστορία της μέσα από τις συλλογές των Γ.Α.Κ., (Πρακτικά Επιστημονικής Ημερίδας) Ε.Μ.Ι.Π.Η., Βέροια, 2014, 225-241.

Παύλος Πυρινός

Το σωματείο «ΘΗΣΕΥΣ» ιδρύθηκε το Μάρτιο του 1904, πρωτοστατούντος του αειμνή­στου Αναστ. Εμμ. Χριστοδούλου. Το πιο σπουδαίο όμως είναι ότι εισήγαγε στην πόλη μας το ποδόσφαιρο, που παιζόταν τότε στην Εληά.

Η ελληνική ονομασία του σωματείου «Γυμναστικός Σύλλογος «Ο ΘΗΣΕΥΣ» εν Βεροία, έτος ιδρύσεως 1904» και η σφραγίδα του έχοντας στο μέσον το Δισκο­βόλο, φανερώνουν το πνεύμα της αρχαιολατρείας, που χαρακτήριζε τον υπόδουλο Ελληνισμό της Μακεδονίας κατά την εποχή αυτή. Με τις ελληνικές ονομασίες των συλλόγων προσπαθούν να τονώσουν το εθνικό φρόνημα των κατοίκων και να αναπτερώσουν το ηθικό τους.

Στο πρακτικό της 11ης συνεδρίας (19-9-1904)3 αναφέρονται τα κυριότερα επιψηφισθέντα άρθρα του κανονισμού του σωματείου. Ακόμη, αποφασίστηκε, την πρώτη Κυριακή του Μαίου να γιορτάζει ο σύλλογος την επέτειό του.

Ιδρυτές και πρόεδροι του Σωματείου

Ως ιδρυτικά μέλη αναφέρονται οι: 1. Αναστ. Ε. Χριστοδούλου, 2. Κω. Κανάκης, 3. Μερκ. Μ. Γουρλομάτης, 4. Δημ. Α. Γεμιτζιόγλου, 5. Εμμ. Κ. Παπαδήμας, 6. Εμμ. Φουντούκας, 7. Απ. Ζαφάρας, 8. Λεων. Δ. Χατζηνικολάου, 9. Μερκ. Τζίκας, 10. Γεώργ. Τριανταφύλλου, 11. Γεώρ­γιος Καραγεωργίου, 12. Λεων. Γ. Βελτσίδης, 13. Θωμάς Ο. Μαρμαράς, 14. Εμμ. Ν. Βλάχος, 15. Ιωάννης Κ. Μπαμπαργύρης, 16. Θωμάς Δ. Τσιράκογλου

Ως πρόεδροι αναφέρονται οι:
1. Εμμ. Φουντούκας (2-4-1904 έως 10-10-1904), 2. Αναστ. Κατσαμάκας (10-10­1904 έως 16-10-1905), 3. Δημ. Αντ. Γεμιτζιόγλου (16-10-1905 έως ;).

Τα μέλη και οι ευεργέτες του Σωματείου

Το σωματείο είχε 200 περίπου μέλη, όπως φαίνεται από τη συνεδρία της 5-12­1904. Ως μέλη εγίνοντο δεκτά πολίτες «πάσης τάξεως και επαγγέλματος, αρκεί το ηθικόν των να είναι καλόν», ύστερα από πρόταση μελών προς το Διοικητικό Συμ­βούλιο. Δεν επιτρέπετο να εγγράφονται μαθητές «και τούτο ίνα μη παραμελώσι την Σχολικήν εργασίαν».

Σε ειδικό βιβλίο (δίστηλο) αναγράφονται οι ευεργέτες και δωρητές. Από πρακτικά του Σωματείου προκύπτει (ύστερα από απόφαση του Διοικητικού Συμ­βουλίου) ότι γράφτηκαν ως ευεργέτες: 1. Ιωάννης Σακελλαρίδης, 2. Κωνσταντίνος Τσιγάρας και ως δωρητές: I. Κούρτης.

Η πολύπλευρη δράση του Σωματείου

Αν ληφθεί υπόψη η μικρή χρονική διάρκεια δράσης του σωματείου και αυτά που πραγ­ματοποίησε, μπορούμε να πούμε ότι αναδείχθηκε ως ένα από τα πιο δραστήρια σωματεία της πόλης μας.

1. Πέτυχε να εξασφαλίσει (από παραχώρηση της εφορείας των δι­δακτηρίων της πόλης) γυμναστήριο για την εκγύμναση και εξάσκηση των μελών του.

2. Συνέταξε ειδικούς κανονισμούς γυμναστικής και μουσικής, βάσει των οποί­ων τα μέλη παρακολουθούσαν μαθήματα σε τακτικές ώρες (στο σχολείο της πόλε- ως) για 1-2 ώρες την εβδομάδα. Η διδασκαλία της μουσικής ανατέθηκε στο δάσκαλο Εμμ. Ζάχο, ο οποίος με την εκμάθηση πατριωτικών ασμάτων («Η αγάπη προς την πατρίδα» κ.ά.) προσπα­θούσε να τονώσει τη θρησκευτική και εθνική συνείδηση των μελών. Επίσης, στον Αριστ. Ζωγράφο ανατέθηκε η εκγύμναση των μελών.

3. Υστερα από έγκριση πρότασης του τότε προέδρου Εμμ, Φουντούκα, ο σύλ­λογος ανέλαβε υπό την προστασία του τις πυροσβεστικές υδραντλίες της ελληνι­κής κοινότητας. Τα μέλη του σωματείου (ύστερα από εξάσκηση στις υδραντλίες) ήταν σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην πόλη, όταν βρισκόταν σε κίνδυνο. Η Δημογεροντία με επιστολή της συνεχάρη το σωματείο «επί τη αγαθή ιδέα».

4. Διοργάνωσε και πραγματοποίησε εκδρομές, με εκπαιδευτικό χαρακτήρα.

5. Για την πνευματική άνοδο των μελών και της πόλεως δημιούργησε βιβλιοθή­κη με πολλά και ωφέλιμα βιβλία, τα οποία προμηθευόταν μέσω των Δημ. Βικέλα και Εμμ. Βελτσίδη, από τον περίφημο «Σύλλογο προς διάδοσιν βιβλίων και ωφε­λίμων γνώσεων». Επίσης για το σκοπό αυτό προμηθευόταν και εφημερίδες, μια γυμναστικής και μια της μουσικής από την Αθήνα.

6. Προμηθεύτηκε γυμναστικά όργανα, τα οποία (ύστερα από αίτηση της εφο­ρείας των διδακτηρίων της πόλεως) χρησιμοποιήθηκαν και για την εκγύμναση των μαθητών.

7. Η δραστηριότητα του σωματείου επεξετάθηκε και σε φιλανθρωπικούς σκο­πούς. Πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των μελών προαιρετικές εισφορές, όπως π.χ. σ’ αυτήν που αναφέρεται στη συνεδρία της 6-2-1905, η οποία απέδωσε 812 γρόσια, που μοιράστηκαν σε πτωχούς (για κάρβουνα και αλεύρι) και σε φυλακισμένους (για ψωμί) της πόλεως.

Για την εξυπηρέτηση των ανωτέρω σκοπών διενεργούντο και λαχειοφόρες αγορές. Συνεργαζόταν, ακόμη, και με άλλα σωματεία της πόλεως «Αδελφότητα Μέλισσα», «Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών» και το μουσικό όμιλο «Μουσηγέτης Απόλλων». Επίσης, είχε συνεργασία και με σωματεία άλλων πόλεων, όπως με το σύλλογο «Πανδώρα» Κοζάνης και «Αναμορφωτικόν Σύνδεσμον Ναούσης».

Από τα ανωτέρω, νομίζω, φαίνεται ποια σημασία είχε η ύπαρξη του σωματείου αυτού σε μια περίοδο, κατά την οποία οι Τούρκοι υποψιάζονταν τους πάντες και τα πάντα και ποια ήταν γενικά η εθνική και εκπολιτιστική δράση του.

Περισσότερα βλ. Παύλος Πυρινός, Βεροιώτικα Σημειώματα, Βέροια, 2009, 57-59