Ένα από τα ζητήματα με τα οποία ασχολήθηκε η πολιτική του Μεταξά στην εκπαίδευση ήταν και αυτό της γλώσσας. Από νωρίς ο ίδιος τάχθηκε υπέρμαχος της δημοτικής και εγγυήθηκε τη συνέχεια της διδασκαλίας της στο δημοτικό σχολείο, στις δύο τελευταίες τάξεις του οποίου θα διδασκόταν και η καθαρεύουσα, υποστηρικτής της οποίας ήταν ο Υπουργός Παιδείας Κ. Γεωργακόπουλος. Τελικά, με την ανάληψη του υπουργείου από τον Μεταξά και τη μεταρρύθμιση του 1939 η γλωσσική πολιτική του καθεστώτος στόχευσε, αφενός στην κατοχύρωση της δημοτικής ως σχολικής γλώσσας και αφετέρου στην προώθηση της συγγραφής και της έκδοσης μιας νεοελληνικής γραμματικής, έργο που τελικά ανατέθηκε στον Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Με τον τρόπο αυτό ο δικτάτορας κατάφερε να πάρει με το μέρος του πολλούς δημοτικιστές και διανοούμενους, οι οποίοι, είτε συνεργάστηκαν μαζί του, είτε σιώπησαν στις πολιτικές του επιλογές.

Προηγούμενο          Επόμενο

Τα πρώτα βιβλία που εκδόθηκαν από τον Ο.Ε.Σ.Β. κυκλοφόρησαν το έτος 1939 και μέσα από αυτά προάγονται οι ιδεολογικοί στόχοι του καθεστώτος. Μεταξύ άλλων δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητας στο ιστορικό παρελθόν από τα αρχαία χρόνια και μέσα από διάφορα παραδείγματα αναδεικνύεται το μεγαλείο της ελληνικής φυλής. Επίσης, μέσα από παραδόσεις και λοιπές αφηγήσεις, παρουσιάζεται η συντήρηση του αλυτρωτικού συναισθήματος των σκλαβωμένων Ελλήνων. Με αφορμή ιστορικά γεγονότα, κυρίως της Βυζαντινής περιόδου, τονίζεται ο θρησκευτικός χαρακτήρας, ο οποίος διέπει τη ζωή των Ελλήνων και αναδεικνύεται ως ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους. Παράλληλα, προβάλλονται προσωπικότητες διαφόρων ιστορικών περιόδων, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν πρότυπα, σύμφωνα με την ιδεολογία του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων του βασιλιά, και του δικτάτορα, ο οποίος παρουσιάζεται ως «Μάγος» και ως ο μόνος που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει η χώρα τη συγκεκριμένη περίοδο. Επίσης, μέσα από τα αναγνωστικά προβάλλονται ζητήματα, τα οποία έχουν άμεση σχέση με την πολιτική του καθεστώτος και την εδραίωσή του στη συνείδηση των μαθητών, αφού αυτοί επρόκειτο να αποτελέσουν τους μελλοντικούς πολίτες του «Νέου Κράτους». Τέλος, στην ύλη τους εντάχθηκαν θέματα σχετικά με την Ε.Ο.Ν., όπως ο ύμνος της Νεολαίας κ.ά. Αξίζει να αναφερθεί, ότι στο πλαίσιο της «φιλολαϊκής» πολιτικής του, το καθεστώς ενδιαφέρθηκε και για την εκπαίδευση της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης και για το λόγο αυτό εξέδωσε εγχειρίδια που προορίζονταν για χρήση από τους μαθητές της.

Προηγούμενο           Επόμενο

Αναγνωστικά Δημοτικού Σχολείου

Αναγνωστικά Μειονοτικών Σχολείων Θράκης

Μέχρι την κήρυξη της μεταξικής δικτατορίας την έκδοση σχολικών εγχειριδίων αναλάμβαναν εκδοτικοί οίκοι, δημιουργώντας αρκετά προβλήματα στην διακίνησή τους. Το 1937, ο Μεταξάς, αφενός εφαρμόζοντας την εκπαιδευτική πολιτική του για την απρόσκοπτη έκδοση και διάθεση των εκπαιδευτικών εγχειριδίων, αφετέρου θέλοντας να επεκταθεί ο ιδεολογικός έλεγχος και σε αυτά, ίδρυσε τον Οργανισμό Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων. Σκοπός του Ο.Ε.Σ.Β. ήταν η έκδοση και διάθεση των βιβλίων όλων των βαθμίδων και η παροχή εποπτικού υλικού στα σχολεία. Έτσι, τα εκπαιδευτικά βιβλία πλέον προσαρμόστηκαν στις επιθυμίες του καθεστώτος και επαινούσαν τον δικτάτορα και το έργο του.

Προηγούμενο          Επόμενο

Τα σχολικά εγχειρίδια και ιδιαίτερα τα αναγνωστικά χρησιμοποιήθηκαν ως πομποί μηνυμάτων με αποδέκτες τους μαθητές και απώτερο στόχο τη διαμόρφωση της συνείδησής τους σύμφωνα με τα όσα όριζε το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα. Μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια, το μεταξικό καθεστώς προσπαθούσε να προωθήσει την εθνική, θρησκευτική και ηθική ιδεολογία του στους μαθητές και να αντιμετωπίσει τους εξωτερικούς κινδύνους του Έθνους, με κυριώτερο, όπως ισχυρίζονταν, την επικράτηση του κομμουνισμού στη χώρα.

Μια από τις πρώτες κινήσεις του καθεστώτος, στο πλαίσιο της απαγόρευσης της ελευθεροτυπίας και της αυστηρής λογοκρισίας, ήταν η πρόσκληση για την καταστροφή βιβλίων, μεταξύ αυτών και εκπαιδευτικών, καθώς θεωρούνταν επικίνδυνα, αφού δεν εξυπηρετούσαν τους ιδεολογικοπολιτικούς του στόχους. Έτσι, από το σχολικό έτος 1936-1937 διδάσκονταν στις τάξεις βιβλία, τα οποία κυκλοφορούσαν και χρησιμοποιούνταν την προηγούμενη περίοδο και τα οποία εγκρίθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας του καθεστώτος. Παράλληλα, άλλα βιβλία τα οποία δεν εγκρίθηκαν έπαψαν να διδάσκονται στις σχολικές αίθουσες∙ μεταξύ αυτών και ο Επιτάφιος του Περικλή. Άλλωστε πώς ήταν δυνατόν ένα κείμενο - ύμνος στη Δημοκρατία να εγκρίνεται από ένα δικτατορικό καθεστώς, το οποίο επιδοκίμαζε τη σπαρτιατική αγωγή και απαιτούσε την τυφλή υποταγή στον αρχηγό του; Η συγκεκριμένη πρακτική συνεχίστηκε μέχρι την ίδρυση του Οργανισμού Εκδόσεως Σχολικών Βιβλίων (Ο.Ε.Σ.Β.), ο οποίος ανέλαβε την έκδοση των εκπαιδευτικών εγχειριδίων, τα πρώτα εκ των οποίων κυκλοφόρησαν το έτος 1939.

Προηγούμενο     Επόμενο