Πολιτιστικά Δρώμενα, τχ. 11, Περιοδική Έκδοση της Επιχείρησης Πολιτισμού του Δήμου Βέροιας

Κατεβάστε το περιοδικό πατώντας στον τίτλο του παραπάνω

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ:

Γ. X. Χιονίδης, Βεργίνα: Το χωριό - λίκνο των αρχαίων Μακεδόνων και η ονοματοδότριά του ομώνυμη αρχόντισα της Βέροιας
Γ. Γ. Μωραλίδης, Μπαρμπούτα η παραποτάμια πόλη και περιοχή της Βέροιας
Γ. Κ. Μύαρης, Συμβολή στην έρευνα της πνευματικής κίνησης στην τουρκοκρατούμενη Βέροια. Α’. Έντυπα φυσικών επιστημών στην περίοδο του νεοελληνικού διαφωτισμού
Σ.Ε., Σόνια Θεοδωρίδου. Η μεγάλη Ελληνίδα υψίφωνος
Α. Μπιζέτας, Πολιτική κρίση και παιδεία
Σ. Σβαρνόπουλος, Παλιές Βεροιώτικες θεατρικές παραστάσεις
--- Για το Μολιέρο
Γ. Καμπούρης, Η Βέροια εντάσσεται στο εθνικό πολιτιστικό δίκτυο πόλεων

ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
Γ. Κ. Μύαρης, Ανπκρυστά στη φιλοσοφική ένδεια. Φιλοσοφικές περιπλανήσεις στη Βέροια

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ - Σύλλογος Κρητικών Ν. Ημαθίας

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Συνεχίζεται ο κύκλος «Βραδιές Ιστορίας» Ανέκδοτες μαρτυρίες για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου από τα αρχεία του Βατικανού

Ξεκίνησε τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2015 ο κύκλος «Βραδιές Ιστορίας» με αφορμή τις εκδηλώσεις μνήμης για τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Πρώτος ομιλητής ήταν ο υπ. διδάκτορας του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. Βασίλης Δημητριάδης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Η άνοδος του τουρκικού εθνικισμού και η γενοκτονία των Ποντίων». Στην εισήγησή του ο ομιλητής αναφέρθηκε στην άνοδο του τουρκικού εθνικισμού ξεκινώντας από το β΄ μισό του 19ου αιώνα, μέχρι το 1908 και την κήρυξη του Συντάγματος των Νεοτούρκων, ενώ επικεντρώθηκε στο επόμενο διάστημα οπότε άλλαξε ο χαρακτήρας της Αυτοκρατορίας. Ακολούθως, ο ομιλητής αναφέρθηκε στην πολιτική της Τουρκίας η οποία οδήγησε στην εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου, μια διαδικασία που ξεκίνησε το 1914 και έφτασε μέχρι το 1922 με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Της εισήγησης ακολούθησε συζήτηση κατά την οποία οι παρεβρισκόμενοι έθεσαν ερωτήματα και απορίες στον ομιλητή.

Ο κύκλος «Βραδιές Ιστορίας» συνεχίζεται την Τετάρτη 20 Μαΐου με ομιλητή τον Ιστορικό, Δρ. Θεοδόση Κυριακίδη, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα «Ανέκδοτες μαρτυρίες για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου από τα αρχεία του Βατικανού». Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας, στις 20:00.

Ο εισηγητής

Ο Θεοδόσιος Κυριακίδης είναι διδάκτορας Νεώτερης Ιστορίας στην Παιδαγωγική Σχολή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας με θέμα διατριβής: H ιεραποστολική δραστηριότητα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στον Πόντο. Αποφοίτησε από το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παρακολούθησε μαθήματα στο Westfalische-WilhelmsUniversitätMünster και στο Eberhard-Karls-UniversitätTübingen στη Γερμανία, καθώς και στο Ουρβανιανό και στο Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο της Ρώμης στην Ιταλία. Έχει παρακολουθήσει το Διεθνές Πρόγραμμα για τη Γενοκτονία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Είναι πτυχιούχος Ελληνικής Παλαιογραφίας και κατέχει δίπλωμα εξειδίκευσης του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στη Διοίκηση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Απόκτησε Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στον Τομέα της Ιστορικής Θεολογίας του Α.Π.Θ. Μιλάει αγγλικά, ιταλικά και γερμανικά. Έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένη αρχειακή έρευνα και έχει οργανώσει και συμμετάσχει σε πλήθος συνεδρίων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει λάβει υποτροφίες και διακρίσεις από ιδρύματα της Ελλάδας της Αμερικής και της Ιταλίας. Έχει συγγράψει μονογραφίες και άρθρα σχετικά με την εκκλησιαστική ιστορία του Πόντου, την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Βατικανό. Είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο πανεπιστήμιο LaSapienza στη Ρώμη και Επιστημονικός συνεργάτης στον Τομέα Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. Τέλος είναι υπεύθυνος του Ερευνητικού Κέντρου του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα.

Η εισήγηση (περίληψη)

Πρόσφατα, το καλοκαίρι του 2011, ο διευθυντής του Μυστικού Αρχείου καρδινάλιος SergioPagano, όταν ανακοίνωσε τη μεγάλη έκθεση την οποία προγραμμάτιζε τότε το Βατικανό με τον τίτλο LuxinArcana και στην οποία παρουσιάζεται το Μυστικό Αρχείο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ανακοίνωσε παράλληλα την έκδοση ενός βιβλίου για τη Γενοκτονία των Αρμενίων με ντοκουμέντα που βρίσκονται αποθησαυρισμένα στα αρχεία του Βατικανού. Το Βατικανό ήρθε ξανά στο προσκήνιο αναφορικά με το συγκεκριμένο θέμα όταν στις 12 Απριλίου ο Πάπας Φραγκίσκος αναφερόμενος στις σφαγές των Αρμενίων από τους Οθωμανούς Τούρκους αποκάλεσε τα γεγονότα ως την πρώτη Γενοκτονία του 20ου αιώνα και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να τα τα αναγνωρίσει ως Γενοκτονία. Η Τουρκία αντέδρασε αμέσως αποσύροντας τον Τούρκο πρέσβη στην Αγία Έδρα και κατηγόρησε τον Πάπα ότι διαδίδει μίσος και ανυπόστατα ψεύδη.

Είναι γεγονός πως τα αρχεία της καθολικής εκκλησίας είναι πλήρη αναφορών για την καταστροφή των χριστιανικών κοινοτήτων της πάλαι ποτέ κραταιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Από τα πιο κεντρικά και επίσημα αρχεία του Βατικανού, όπως το ArchivioSegretoVaticano ή το AffariEcclesiasticiStraordinari, το StatiEcclesiastici, αυτό της SegreteriadiStato, το αρχείο της Προπαγάνδας (PropagandaFide), μέχρι και αυτά των διαφόρων ταγμάτων που έδρασαν στις περιοχές της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως των Ιησουιτών και των Καπουκίνων, έχουν σημαντικές αναφορές για τις σφαγές, τους εκτοπισμούς, τις κλοπές και τις καταστροφές των μνημείων που υπέστησαν οι χριστιανοί από τους νεότουρκους και τους Κεμαλικούς.  

Στην παρούσα εισήγηση θα γίνει αναφορά μερικών χαρακτηριστικών μαρτυριών που καταθέτουν οι καθολικοί ιεραπόστολοι, που βρίσκονται στον Πόντο, για τα δεινά που υπέστησαν οι Έλληνες κατά την περίοδο του οργανωμένου σχεδίου της εξολόθρευσης τους από τους νεότουρκους και τους Κεμαλικούς.

Η καθολική ιεραποστολή εγκαταστάθηκε στην Τραπεζούντα το 1845, αφού εκδιώχθηκε από την Τιφλίδα της Γεωργίας, μετά την κατάληψη της από τους Ρώσους. Η Ιεραποστολή που ονομάστηκε αρχικά “PrefetturaApostolicadelleMissionidiTrebisonda” ανέπτυξε πολύ νωρίς ένα δίκτυο ιεραποστολικών σταθμών κατά μήκος της Μαύρης Θάλασσας, με πιο σημαντικούς σταθμούς αυτούς της Τραπεζούντας, που ήταν και η έδρα της ιεραποστολής, της Σαμψούντας, όπου μεταφέρθηκε η έδρα μετά τη Γενοκτονία, της Κερασούντας, και του Ερζερούμ. Μικρότεροι ιεραποστολικοί σταθμοί υπήρχαν και στην Ινέμπολη, στη Σινώπη, στην Τοκάτη κ.α.

Πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 15 και το Σάββατο 16 Μαΐου το Εκπαιδευτικό Σεμινάριο για το Ολοκαύτωμα το οποίο διοργανώθηκε από τον Τομέα Παιδαγωγικής του τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Α.Π.Θ. με τη συνεργασία του Κέντρου Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού της Κ.Ε.Π.Α. Δ. Βέροιας και των διευθύνσεων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Κατά την έναρξη του Σεμιναρίου χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δήμαρχος Βέροιας κ. Κών/νος Βοργιαζίδης, ο εκπρόσωπος της Μητρόπολης Βεροίας και Ναούσης Αρχιμ. Δημήτριος Μπακλαγής, ο Αντιδήμαρχος Παιδείας και Πρόεδρος της Κ.Ε.Π.Α. Δ. Βέροιας, κ. Γιώργος Σοφιανίδης, οι Διευθυντές Δευτεροβάθμιας και Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης κα Αναστασία Μαυρίδου και κ. Διονύσης Διαμαντόπουλος και ο εκπρόσωπος της ΕΛΜΕ και Δημοτικός Σύμβουλος κ. Νίκος Μπέκης.

Ιδιαίτερη στιγμή με έντονη συγκινησιακή φόρτιση στην εναρκτήρια συνεδρία αποτέλεσε η παρουσία του κ. Ιωσήφ Στρούμσα, μέλους της Εβραϊκής Κοινότητας της Βέροιας, ο οποίος χαιρετώντας τη διοργάνωση αναφέρθηκε στην εβραϊκή παρουσία στην πόλη και τα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής αλλά και μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Την έναρξη του Σεμιναρίου εκ μέρους της επιστημονικής επιτροπής χαιρέτησε ο κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. κ. Δημήτρης Μαυροσκούφης, ο οποίος ευχαρίστησε όλους τους συνδιοργανωτές και αναφέρθηκε στους σκοπούς της διοργάνωσης.
Μέσα από τις εργασίες οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να λάβουν πληροφορίες σχετικά με το υπό εξέταση ζήτημα σε διάφορα επίπεδα.

Κατ’ αρχήν σε ιστορικό επίπεδο παρουσιάστηκαν νέα στοιχεία που φωτίζουν διάφορες πτυχές της ιστορίας των εβραϊκών κοινοτήτων και του Ολοκαυτώματος. Οι εισηγητές μέσα από το αρχειακό υλικό, τη βιβλιογραφία, αλλά και τα στοιχεία που προέκυψαν από την καταγραφή των προσωπικών μαρτυριών των πρωταγωνιστών εμπλούτισαν και παρουσίασαν τεκμηριωμένα τις διάφορες μελέτες τους.
Επιπλέον, σε εκπαιδευτικό επίπεδο δόθηκε η ευκαιρία στους εκπαιδευτικούς που παρακολούθησαν το σεμινάριο να γνωρίσουν εκπαιδευτικά προγράμματα τα οποία υλοποίησαν συνάδελφοί τους εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα παρουσίασαν στο σεμινάριο. Επίσης, παρουσιάστηκε η μεθοδολογία ανάπτυξης αντίστοιχων projects, καθώς και τα απαραίτητα «υλικά» για την υλοποίησή τους. Τέλος, παρουσιάστηκαν τα διάφορα μέσα που μπορεί να εκμεταλλευτεί ο εκπαιδευτικός στην υλοποίηση αντίστοιχων προγραμμάτων. Εκτενείς αναφορές έγιναν στη Λογοτεχνία, την Τέχνη, τον Κινηματογράφο αλλά και τις νέες τεχνολογίες.

Με τον ιστορικό και υπ. διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. κ. Βασίλη Δημητριάδη, ξεκινά τηΔευτέρα 18 Μαΐου 2015, στις 20:00 στο αρχοντικό Σαράφογλουστη Βέροια, ο 2ος κύκλος«Βραδιές Ιστορίας»που διοργανώνει το Κέντρο Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού της Κ.Ε.Π.Α. Δ. Βέροιας σε συνεργασία με την Εύξεινο Λέσχη Βέροιας. Η θεματολογία του δεύτερου κύκλου, όπως ήδη παρουσιάστηκε, σχετίζεται με τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Μέσα από τις εισηγήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο «Βραδιές Ιστορίες» θα παρουσιαστούν στοιχεία, που αφορούν διάφορες πτυχές του εν λόγω θέματος, ενώ με το διάλογο που θα ακολουθήσει θα δοθεί η ευκαιρία στους συμμετέχοντες για επίλυση αποριών και συζήτηση επί του θέματος.

Η πρώτη εισήγηση

Η πρώτη εισήγηση, που θέμα έχει «Η άνοδος του τουρκικού εθνικισμού και η γενοκτονία των Ποντίων», θα περιστραφεί γύρω από την άνοδο του τουρκικού εθνικισμού, ως απόρροια της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης, αλλά κυρίως των περιφερειακών εξελίξεων. Πρόκειται για  μια διαδικασία που συνδέεται άμεσα με τη Γενοκτονία των Ποντίων και την εντάσσει στο ιστορικό πλαίσιο ως ένα από τα αποτελέσματα μιας μακρόχρονης διεργασίας και ως εκ τούτου την ερμηνεύει έστω και μερικώς. Παράλληλα, θα παρουσιαστεί και το δράμα των προσφύγων μετά το διωγμό και την καταστροφή, κατά την εγκατάσταση τους στην Μακεδονία.