Άποψη του Τριποτάμου. Διακρίνεται γέφυρα του ποταμού

Ο «Πύργος του Ωρολογίου» της Φλώρινας

Μεταξύ των διαφόρων συλλογών έντυπου υλικού που περιλαμβάνονται στην ευρύτερη συλλογή του Μουσείου Εκπαίδευσης είναι και αυτή του καθηγητή Παύλου Πυρινού. Στη συλλογή του περιλαμβάνονται περισσότεροι από 60 τίτλοι. Το παλαιότερο χρονολογημένο έντυπο της συλλογής εκδόθηκε το 1850. Πρόκειται για το έργο Woerterbuch der Griechischen Gigennamen, του Dr. W. Pape και είναι γραμμένο στη γερμανική γλώσσα.

Ο Παύλος Πυρινός
Ο Παύλος Πυρινός γεννήθηκε στο Σοχούμ της Ρωσσίας το 1935. Έζησε τα μαθητικά του χρόνια στη Βέροια. Το 1960 πήρε το πτυχίο της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μετεκπαιδεύτηκε στη ΣΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης. Πήρε Δίπλωμα του τμήματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Κλάδος Ιστορικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης). Υπηρέτησε επί 35 χρόνια ως καθηγητής και διετέλεσε Γυμνασιάρχης σε Γυμνάσια και Λύκεια της Βέροιας. Επίσης διετέλεσε: 1) Διευθυντής της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Βέροιας (για πολλά χρόνια αμισθί). 2) Τοπικός Έφορος Προσκόπων Βέροιας και πρόεδρος της Ένωσης Παλαιών Προσκόπων Βέροιας. 3) Πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (Περιφερειακό Τμήμα Βέροιας). 4) Διευθυντής των συσσιτίων και αρχηγός κατασκηνώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας. Συνετέλεσε τα μέγιστα στην ίδρυση βιβλιοθηκών στη Μελίκη, Ριζώματα, Ραχιά και στο συνοικισμό «ΚΥΨΕΛΗ» Βέροιας. Τιμήθηκε με μετάλλια: Από το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων, το Δήμο Βέροιας (χάλκινο), με τον τίτλο του επιτίμου μέλους της Θρακικής Εστίας Βέροιας και από τον συνοικισμό «Κυψέλη».

Τιμήθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Βεροίας και Ναούσης με το Χρυσό Σταυρό του Αποστόλου Παύλου για τις έρευνές του, την πνευματική του προσφορά και τη συμμετοχή του ως εισηγητή στα «ΠΑΥΛΕΙΑ» και από το Δήμο Βέροιας (16-10-2005) με το μετάλλιο τιμής της πόλεως των Βεροιέων σε αναγνώριση των εξαιρετικών υπηρεσιών που προσέφερε στην πόλη και στην τοπική κοινωνία της Βέροιας. Το έτος 2009 η Εταιρεία Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας τον ανακήρυξε επίτιμο Πρόεδρό της. Τέλος, το έτος 2012 έλαβε το οφίκιο του «Άρχοντος Διδασκάλου του Ευαγγελίου» από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σύζυγός του είναι η Ευφροσύνη Πυρινού – Μπαρμπαργύρη και έχουν δυο γιους, τον Δημήτρη και το Νίκο.

Παρακάτω, μπορείτε να δείτε τον κατάλογο της συλλογής στο αρχείο pdf κάνοντας κλικ στο εικονίδιο.

Η γραφική συνοικία της Κυριώτισσας αποτελεί ένα θαυμάσιο δείγμα των πολυάριθμων χριστιανικών συνοικιών που μαζί με τις μουσουλμανικές και την εβραϊκή συνοικία (Μπαρμπούτα) συνέθεταν τον αστικό ιστό στα χρόνια της οθωμανοκρατίας.
Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι, και άλλες μικρότερες εθνοτικές ομάδες, όπως οι Αθίγγανοι κατοικούσαν στους περιμαντρωμένους μαχαλάδες της πόλης διατηρώντας τις δικές τους συνήθειες και τα έθιμα τους.
Στη συνοικία της Κυριώτισσας, ελικοειδείς πλακόστρωτοι δρόμοι και δαιδαλώδη καλντερίμια οδηγούν τα βήματα του επισκέπτη σε μια περιπετειώδη περιπλάνηση. Οι παλιές πέτρινες κατοικίες, κτισμένες η μια πλάι στην άλλη, μαρτυρούν τη σπάνια αρχιτεκτονική παράδοση της πόλης. Οι στέγες μοιάζουν να ακουμπούν μεταξύ τους, ενώ οι αρχιτεκτονικές προεξοχές (σαχνισιά) - βαμμένες με χρώματα ζωηρά - ξεπροβάλλουν σε διαφορετικά ύψη. Οι Βαριές δίφυλλες πόρτες αναμένουν να τις διαβούμε.
Οι κλειστές οικοδομικές νησίδες κλείνουν πολλές φορές στην καρδιά τους έναν χριστιανικό ναό. Πίσω από τους ψηλούς αυλόγυρους και δίπλα στα γραφικά σοκάκια ξεπροβάλλουν μικρές λιθόκτιστες εκκλησίες. Δυσδιάκριτες από μακριά, λιτές, αναδύουν τη γοητεία των αιώνων που εσωκλείουν.
Χάρη στις επεμβάσεις προστασίας και ανάπλασης του ιστορικού κέντρου της Βέροιας, αξιόλογα δείγματα της τοπικής αρχιτεκτονικής έχουν διασωθεί και αποκατασταθεί.

Ναοί της συνοικίας

Άγιος Σάββας -  Παναγία Κυριώτισσα: Πρόκειται για τον κεντρικό ναό της συνοικίας. Από την παλαιότερη τρίκλιτη βασιλική του 14ου αιώνα διατηρούνται ο ανατολικός τοίχος και οι διαχωριστικοί τοίχοι της πρόθεσης και του διακονικού. Το υπόλοιπο τμήμα του ναού χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα. Η κόγχη του ιερού, εξωτερικά, φέρει πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο και εσωτερικά τοιχογραφίες του 14ου αιώνα.

Άγιος Ανδρέας: Μικρός μονόχωρος ναός του 15ου αιώνα, ο οποίος αργότερα απέκτησε συνεχή κλειστή στοά στη βόρεια και την ανατολική πλευρά του. Όλοι οι χώροι σήμερα καλύπτονται με κοινή τετράριχτη στέγη. Οι τοιχογραφίες που κοσμούν το ιερό και την εξωτερική όψη του βόρειου τοίχου χρονολογούνται στο 15ο αιώνα, ενώ οι υπόλοιπες στα 1720.

Παναγία Γοργοϋπήκοος: Μονόχωρος ναός του 15ου αιώνα, ο οποίος στις αρχές του 19ου εντάχθηκε ως διακονικό σε τρίκλιτο ναό. Τοιχογραφίες του τελευταίου τετάρτου του 15ου αιώνα κοσμούν το σωζόμενο τμήμα του αρχικού ναού.

Υπαπαντή του Χριστού: Δίκλιτη βασιλική με νάρθηκα, η οποία ανοικοδομήθηκε στα ερείπια τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής με νάρθηκα. Οι παλαιότερες τοιχογραφίες του ναού (τελευταίο τέταρτο του 15ου αι.) σώζονται στην κόγχη του ιερού. Το 1706 τοιχογραφήθηκαν, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, ο κυρίως ναός και το βόρειο κλίτος.

Άγιος Βλάσιος: Η αρχικά μονόχωρη εκκλησία (14ος αι.) διαμορφώθηκε σε τρίκλιτη, πιθανώς στα μέσα του 16ου αιώνα. Στον αρχικό πυρήνα έχουν διασωθεί τοιχογραφίες, οι οποίες αποδίδονται στο ζωγράφο Γεώργιο Καλλιέργη και χρονολογούνται γύρω στο 1320. Στα μέσα του 14ου αιώνα η εκκλησία επεκτάθηκε με την προσθήκη στοάς στη νότια πλευρά της και κοσμήθηκε με τοιχογραφίες. Δύο αιώνες αργότερα χτίστηκε και τοιχογραφήθηκε η στοά στη βόρεια πλευρά της. Στην εκκλησία σώζονται επίσης τοιχογραφίες του β” μισού του 17ου αιώνα (ανατολική και βόρεια πλευρά βόρειου κλίτους).

Παναγία Βαλτεσσινή – Εισόδια της Θεοτόκου: Τρίκλιτη βασιλική των αρχών του 18ου αιώνα.

Άγιοι Ανάργυροι: Μονόχωρος ναός των αρχών του 18ου αιώνα με υποτυπώδη νάρθηκα. Η ζωγραφική του ναού, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, χρονολογείται στο έτος 1706.

Το Αρχοντικό Σαράφογλου
Το Αρχοντικό Σαράφογλου, στη συνοικία της Κυριώτισσας, καταλαμβάνει δεσπόζουσα θέση σε μια τυπική οικοδομική νησίδα που εκτείνεται γύρω από τη μεταβυζαντινή εκκλησίας της Παναγίας Βαλτεσσινής. Η αρχική κατασκευή του κτιρίου ανήκει στον 18ο αιώνα. Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αποκτά την εικόνα της πλούσιας αστικής κατοικίας με πολυάριθμα δωμάτια και αξιόλογο εσωτερικό διάκοσμο, οι οποίες όμως διατήρησαν τη μορφολογική του ενότητα. Εντυπωσιακός είναι ο ισόγειος χώρος, ο οποίος στο μεγαλύτερο ποσοστό του είναι ημιυπαίθριος με πολλά ξύλινα υποστυλώματα που του προσδίδουν θεατρικότητα. Στον όροφο αναπτύσσονται οι οντάδες, γύρω από τη σάλα, η οποία στην αρχική κατασκευή ήταν χαγιάτι.

Από τον τουριστικό οδηγό "Βέροια", Δημοτική Επιχείρηση Τουριστικής Ανάπτυξης, 2007, εμπλουτισμένο με νέες πληροφορίες.