Πολιτιστικά Δρώμενα, τχ. 26, Περιοδική Έκδοση της Επιχείρησης Πολιτισμού του Δήμου Βέροιας

Ασκήσεις επί χάρτου Σημείωμα της σύνταξης

Ζωγραφίζοντας τον Αλιάκμονα,  Φ. Χαμιδιελή

Μικροταξίδια στα Πιέρια,  Στέλιος Χρ. Σβαρνόπουλος

Ποτάμι, Γεωργία Μιχαηλίδου

Τα μοναστήρια της κοιλάδας του Αλιάκμονα, Γιώργος Κετικίδης

Παραδοσιακή φορεσιά Βεροιώτισσας, Χρύσα Κωστοπούλου

ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας, Τμήμα Θεατρικής Υποδομής, Οδ. Γωνιάδης

Λήθη: Από τη σκιά της μνήμης στην περιπλάνηση για την αλήθεια, Δήμητρα Μήττα

5 χρόνια Συμβουλευτικό Κέντρο για γονείς, εφήβους, νέους

Συνέντευξη με την Ελένη Αναγνώστου

Αφιέρωμα στον Κλείτο Κύρου, Θανάσης Μαρκόπουλος

Κριτική του τρόπου μεταφοράς στην ξένη γλώσσα των ονομάτων των χωριών και των πόλεών μας (μέρος β'),  Ηλίας Τριανταφυλλίδης

…Μα καλά, χαβιάρι στη Βέροια;…

Η παραπάνω φράση συνοψίζει την αντίδραση απλών ανθρώπων, όταν πληροφορούνται την τοπική παράδοση σχετικά με το προσωνύμιο που έχει ο ναός της Παναγίας της «Χαβιαράς» στη Βέροια.

Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, ο ναός χτίστηκε στα τέλη του 15ου αιώνα, αρχικά ως μονόχωρος. Αργότερα, ύστερα από πολλές επεμβάσεις, ο ναός μετατράπηκε σε τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, ενώ μια από τις επεμβάσεις αφορούσε στην προσθήκη νάρθηκα. Ο ζωγραφικός διάκοσμος του ναού είναι ιδιαίτερα αξιόλογες, αφού διατηρούνται αγιογραφίες του 15ου και του 16ου αιώνα (Θεοτόκος, Ευαγγελισμός, Ανάληψη, παράσταση Δευτέρας Παρουσίας (1498), Υπαπαντή, Γέννηση, Βάπτιση, Κοίμηση της Θεοτόκου, Χριστός Ελκόμενος κ.α.).

Σχετικά με το προσωνύμιο «Χαβιαρά» έχουν γίνει κατά καιρούς διάφορες υποθέσεις, ουσιαστικά όμως καμία από αυτές δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί. Πρώτος αναφέρεται στο προσωνύμιο ο γνωστός Βυζαντινολόγος Γεώργιος Λαμπάκης σε άρθρο του σε αθηναϊκή εφημερίδα (1906). Ο ίδιος λίγα χρόνια νωρίτερα πέρασε από την πόλη και κατέγραψε τους ναούς της, καταγραφή η οποία επίσης δημοσιεύτηκε στην ίδια εφημερίδα το ίδιο έτος. Μεταξύ των διαφόρων σχολίων του, αναφέρεται και στο προσωνύμιο του εν λόγω ναού. Από τις αναφορές του συμπεραίνεται ότι ήδη από τα χρόνια της Οθωμανοκρατίας επικρατούσαν τουλάχιστον δύο απόψεις για το προσωνύμιο του ναού. Κατά την πρώτη, αυτό προερχόταν από την οικογένεια Χαβιαρά, τα μέλη της οποίας φέρονταν ως κτήτορες του ναού. Κατά δε την άλλη εκδοχή, την οποία και ασπάζεται ο Λαμπάκης, ο ναός οφείλει την ονομασία του στην ευρύτερη περιοχή, όπου υπήρχαν καταστήματα, όπου πωλούνταν χαβιάρι. Την αντίθετη άποψη από τον Λαμπάκη, υποστηρίζει ο ιστορικός της Βέροιας Γιώργος Χιονίδης, ο οποίος αναφέρεται στη σχέση του προσωνυμίου με τους κτήτορες του ναού, όπου κατά τον Χιονίδη προέρχονται από την οικογένεια των Χαβιαράδων. Τέλος, μια τρίτη εκδοχή, η οποία στηρίζεται σε προφορικές μαρτυρίες, συνδέει το προσωνύμιο του ναού με έναν ψαρά. Σύμφωνα με την παράδοση, η οποία διασώζεται με μικρές ή μεγαλύτερες παραλλαγές, ο ψαράς, αλλού χριστιανός και αλλού μουσουλμάνος, βρισκόμενος στη θάλασσα προκειμένου να ψαρέψει έπεσε σε τρικυμία. Φοβούμενος για τη ζωή του έταξε το εμπόρευμά του, μεταξύ του οποίου περιλαμβανόταν και χαβιάρι, στη Θεοτόκο, στην οποία και απέδωσε τη σωτηρία του. Κατ’ άλλη παραλλαγή ψαράς (ή έμπορος χαβιαριού ;), ο οποίος δεν μπορούσε να πουλήσει το εμπόρευμά του, έταξε τα έσοδα από τις πωλήσεις του και την αξιοποίησή τους στο κτίσιμο του ναού της Παναγίας. Όλες οι παραπάνω εκδοχές της τοπικής παράδοσης βασίζονται σε έναν κοινό πυρήνα τον οποίο αποτελούν το πρόσωπο του ψαρά, το εμπόρευμα του, η θαυματουργική επέμβαση της Θεοτόκου και τελικά η εκπλήρωση της «υπόσχεσης» του ψαρά, με το κτίσιμο του ναού ή με την αφιέρωση των εσόδων του στο ναό. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το χαβιάρι (έμοιαζε με τον λευκό άφτιαχτο ταραμά) καταναλωνόταν από αρκετούς ντόπιους Βεροιώτες, όπως προκύπτει επίσης από προφορικές μαρτυρίες. Το γεγονός αυτό ενισχύει τις παραπάνω γραπτές και προφορικές μαρτυρίες που συσχετίζουν την ονομασία του ναού με την ύπαρξη ανθρώπων που εμπορεύονταν χαβιάρι ή ψαράδων και των αντίστοιχων καταστημάτων.

"Εφημερίδες Βεροίας"

Ένα άρθρο του "Θαρραλέου" για τον Τύπο της Βέροιας το 1958

Ενδιαφέρουσες πληροφορίες αντλούμε από άρθρο της εφημερίδας "Θαρραλέος" για τις εφημερίδες που κυκλοφορούσαν στη Βέροια, το έτος 1958. Σύμφωνα με αυτές, στην πόλη εκδίδονταν 6 εφημερίδες, ενώ άξια μνείας είναι η αναφορά του άρθρου περί πρωτοφανούς εκδοτικής κίνησης στην Βέροια, αφού για πρώτη φορά κυκλοφορούσαν τόσα έντυπα.

Οι εφημερίδες της περιόδου ήταν οι εξής: «Ο Θαρραλέος», «Μεταρρύθμισις»,  «Νίκη», «Φρουρός Ημα­θίας», «Έξόρμησις» και «Αγροτική Ήχώ Ημαθίας».

Παρακάτω παρατίθενται οι πληροφορίες για κάθε εφημερίδα, όπως παρουσιάζονται στο άρθρο του "Θαρραλέου".

1)  «Ο Θαρραλέος». Εχάρισε στον τόπο, ένα ιδιότυπο, μαχητικό είδος δημοσιογραφίας, που το εμιμήθισαν σχεδόν και αι ακολουθήσασαι λοιπαί. Θά παραμείνη δε στην ιστορία, σαν πρωτυπο-ρειακός στην όλη προσπάθεια του προς εξωραϊσμόν της Βεροίας και εκπολιτισμόν αυτής και γενικά την ανεξαρτησίαν γνώμης και την θαρραλέαν υποστήριξιν των λαϊκών συμφε­ρόντων.

2) Η «Μεταρρύθμισις» του ιατρού κ. Β. Κουτσαντά. Εκτός του κομματικού αγώνος, διεξάγει αξιέπαινη προσπάθεια, στην επίλυση των τοπικών προβλημάτων με μαχητικότητα που την ενισχύει η συσσωρευμένη αγανάκτησις του ιδρυτού και διευθυντού της, κατά της αδικίας γενικά που προσγίνεται στον αγροτικό κόσμο και των αναξίων πολιτικών ανδρών του τό­που.

3) Η «Νίκη» του δικηγόρου κ. Χατζηδημητρίου. Μετά διετή σιωπήν επανεξεδόθη προ ημερών. Κατά την πρώτην περίο­δον της επέδειξεν αγωνιστικότητα. Ευχόμεθα να την επανεύρη.

4) Ο «Φρουρός Ημα­θίας» ιδιοκτησίας του πολιτευτού Γιάγκου Παπαδάκη. Ασχολείται με την αυτοδιαφήμισιν των «έργων» του τέως βουλευτού, χωρίς να πολυσκοτίζεται για τα τοπικά προβλήματα της Βεροίας και της περιοχής, τα οποία ζητούν αμέσους λύ­σεις.

5) Η «Έξόρμησις» του κ. Φάνη Τριανταφυλλίδη. Από της εμφανίσεώς της εισόρμησε εις τον δημοσιογραφικόν στίβον με αγωνιστικήν διάθεσιν και γραμμήν θαρραλέαν προς υπεράσπισιν των Αγροτι­κών συμφερόντων.

6) Ή «Αγροτική Ήχώ Ημαθίας» της Διευθύνσεως Γεωργίας Βεροίας, όργανον, διδακτικού, δια τους αγρότας, περιεχομένου.

Σημειωτέον ότι, άπασαι αι άνωτέρω εφημερίδες, δεν είναι προεκλο­γικά έντυπα άλλα τακτικές εφημερίδες, αι οποίες παρ’ όλες τις ατέλειές των αποτελούν μιαν σοβαράν πρόοδον και τα μέγιστα συμβάλλουν στην εκπολι­τιστική άνοδο του τόπου.

Θαρραλέος, φ. 356 (7-4-1958), σ. 1.

"Βέροια 29 Οκτωβρίου 1944 - Μέρα Ελευθερίας" Έκθεση φωτογραφικού υλικού με φωτογραφικά τεκμήρια από τις φιορτές της απελευθέρωσης της πόλης από τους Γερμανού κατακτητές.